|
ERGOTEST
2007: Ergonomia stanowiska komputerowego
(skrót raportu)
Badanie nad
ergonomią stanowiska komputerowego
ERGOTEST zostało przeprowadzone w 2007 roku po raz drugi. Badanie
przeprowadzone zostało
za pomocą ankiety umieszczonej na witrynie witrynę www.ergotest.pl, jak
i rozprowadzanej w biurach. W tegorocznej edycji badania wzięło udział
8306 osób (52% mężczyzn i 48% kobiet).
Przestrzeń stanowiska komputerowego
Zgodnie z przepisami stanowisko
komputerowe powinno być wydzielone (24%
stanowisk jest oddzielona ścianką lub szafką) lub znajdować się w
odległość co najmniej 80 cm od innego stanowiska (49%). 27%
przebadanych stanowisk nie spełnia żadnego z tych wymogów.
Organizacja
stanowiska komputerowego
Według standardów
ergonomii wpisywane do komputera dokumenty
powinny
znajdować się z boku monitorana linii wzroku. Jedynie 15% przebadanych
jednostek umieszcza wpisywane dokumenty prawidłowo. Znacząca większość,
bo aż 70% respondentów wybiera najgorsze rozwiązanie i
umieszcza takie
dokumenty z boku komputera na blacie biurka.
Organizacja
przestrzeni stanowisk komputerowych respondentów jest bardzo
dobra. Aż
83% (2619) badanych stwierdziło, że na ich biurku mieszczą się
wszystkie niezbędne sprzęty i pozostaje jeszcze miejsce na bieżące
dokumenty. Jedynie 17% (540) przyznało, że mają za mało przestrzeni na
biurku aby zmieściły się wszystkie niezbędne sprzęty i pozostało
jeszcze miejsce na dokumenty.
Bardzo dobrze zorganizowana
jest także przestrzeń pod stanowiskiem komputerowym. Aż 90% (7469)
badanych przyznało, że pod biurkiem nie znajdują się żadne przedmioty
ograniczające swobodę poruszania nóg. Jedynie 10% przy swoim
stanowisku
pracy nie ma wystarczająco dużo miejsca na nogi.
Oświetlenie
Jednym z podstawowych wymagań
zdrowego miejsca pracy jest dopływ
światła naturalnego. Przeprowadzone analizy pokazują że zdecydowana
większość, bo aż 90% stanowisk komputerowych spełnia ten warunek.
Jednak co dziesiąte
stanowisko oświetlane jest tylko
sztucznym światłem.
Większość badanych (62%) ma
ustawiony monitor bokiem do okna, zgodnie
ze wskazaniami ergonomii. W przypadku 22% stanowisk okno znajduje się
za monitorem., co może powodować rażenie światłem. 16% badanych ma
ustawiony monitor na wprost okna, co z kolei może powodować męczące
odblaski i konieczność wytężania wzroku.
Monitor
Urządzenia
starszej generacji nie spełniają obowiązujących obecnie
przepisów prawnych i zdrowotnych. Większość badanych, bo 61%
pracuje na
najnowocześniejszych monitorach ciekłokrystalicznych (LCD). Pozostali
używają tradycyjnych monitorów CRT.
Aby spełniać standardy
ergonomii monitor powinien znajdować się w odległości wyciągniętej ręki
od osoby piszącej. Jego górna krawędź powinna znajdować się
na linii
wzroku, lub nieco poniżej. Monitor komputera powinien być umieszczony
centralnie, w jednej linii z osobą piszącą i klawiaturą. Tymczasem 21%
respondentów siedzi za blisko, a 23% za daleko od monitora.
28%
badanych zmuszona jest obserwować monitor pod złym kątem. Jedynie 35%
ma umieszczony monitor na odpowiedniej wysokości.
Monitor,
klawiatura i pracująca osoba powinny znajdować się w linii prostej, tak
aby praca przy komputerze nie wymuszała skrętu tułowia. Większość
respondentów, bo 70% ma prawidłowo umieszczoną klawiaturę.
30% badanych
ma ją ustawioną pod kątem. Przyglądając się ułożeniu klawiatury musimy
pamiętać, że musi ona znajdować się także na odpowiedniej wysokości: na
poziomie łokcia lub nieco poniżej. Tak umieszczoną klawiaturę w swoim
miejscu pracy ma 64% badanych. Pozostali mają klawiaturę umieszczoną
zbyt wysoko.
Aż 81% badanych w czasie pracy
przy komputerze
ma źle umieszczone nadgarstki. Wśród tych osób
55% opiera nadgarstki o
krawędź biurka, natomiast 26% trzyma nadgarstki zawiedzone w powietrzu.
Jedynie 19% wszystkich badanych ma nadgarstki prawidłowo oparte na
podstawce.
Krzesło
Aby było ono
ergonomiczne powinno umożliwiać regulację wysokości siedziska. Warunek
ten spełnia 82% stanowsk pracy przebadanych osób.
Ergonomiczne krzesło
powinno też pozwalać na regulację kąta nachylenia oparcia. Tu wyniki są
gorsze. Warunek ten spełnia nieco ponad połowa (54%; 4503) badanych
stanowisk biurowych.
Brak regulacji wysokości siedziska
może
być rekompensowany przez stosowanie podnóżka,
umożliwiającego
odpowiednio płaskie podparcie stóp i zachowanie
odpowiedniego kąta
między udem a podudziem. Większość respondentów (62%) nie
posiada
podnóżka ani możliwości jego umieszczenia. Jedynie 21%
badanych osób
korzysta z podnóżka w razie potrzeby. W przypadku 17%
badanych rolę
podnóżka spełniają przypadkowe przedmioty.
Tylko 16%
respondentów w czasie pracy na komputerze ma prawidłowo
umieszczone
przedramiona na regulowanych podłokietnikach. Połowa badanych opiera
przedramiona o blat lub podłokietniki, ale bez możliwości ich
regulacji. W najgorszej sytuacji znajduje się 34% badanych,
którzy w
czasie pracy przy komputerze mają zawieszone przedramiona w powietrzu.
Odczuwane
bóle
Praca przy stanowisku komputerowym
nie spełniającym wymogów
ergonomiczności może powodować różne bóle i
dolegliwości, a w
konsekwencji prowadzić do poważnych chorób organizmu. Około
80%
respondentów odczuwało różnego rodzaju
dolegliwości związane ze
wzrokiem - bóle oczu, zaburzenia ostrości widzeniaoraz
suchość i
pieczenie pod powiekami. W grupie tej około 45% badanych odczuwało te
dolegliwości rzadko, natomiast około 30% osób często.
|
Dolegliwości
|
Nigdy
|
Rzadko
(kilka razy w
miesiącu)
|
Często
(kilka razy w
tygodniu)
|
Zawsze
po pracy przy
komputerze
|
|
OCZY:
Bóle oczu
|
17%
|
46%
|
31%
|
6%
|
|
OCZY: Zaburzenia
ostrości widzenia
|
25%
|
46%
|
25%
|
4%
|
|
OCZY: Suchość i
pieczenie pod powiekami
|
26%
|
39%
|
30%
|
5%
|
|
PLECY I KARK:
bóle
|
12%
|
36%
|
38%
|
14%
|
|
NADGARSTKI:
bóle
|
37%
|
42%
|
17%
|
3%
|
|
RAMIONA I
ŁOKCIE: : bóle
|
48%
|
37%
|
13%
|
2%
|
|
RAMIONA:
drętwienie i mrowienie
|
59%
|
30%
|
9%
|
2%
|
|
PALCE:
drętwienie i mrowienie
|
53%
|
32%
|
12%
|
3%
|
|
STOPY: mrowienie
|
47%
|
35%
|
15%
|
3%
|
|
ŁYDKI: drętwienie
|
52%
|
32%
|
14%
|
2%
|
|
NOGI: opuchlizna
|
60%
|
24%
|
12%
|
4%
|
|
UDA: odczuwaniu
ucisku krawędzi krzesła
|
84%
|
-
|
-
|
16%
|
U osób korzystających z regulowanych
podłokietników bóle kończyn
górnych występują rzadziej i z mniejszym natężeniem.
Przykładowo bóle
ramion i łokci w przypadku respondentów, którzy
podczas pracy opierają
łokcie o regulowane podłokietniki występują u 2%
respondentów.
Natomiast u osób, których przedramiona podczas
pracy są zawieszone w
powietrzu takie bóle występują u 5% badanych.
Higiena
stanowiska
38% badanych przyznało, że ich komputer nie jest w ogóle
czyszczony.
28% stwierdziło, że komputery, na których pracują są
czyszczone
standardowymi środkami. Co trzeci (34%) respondent ma czyszczony sprzęt
komputerowy odpowiednimi środkami do jego czyszczenia.
Przerwy
w pracy
Zgodnie z przepisami prawa każdy pracownik ma możliwość skorzystania z
5-cio minutowej przerwy wliczonej w czas pracy. Z takiej możliwości
korzysta 61% respondentów. Co trzeci badany (33%) korzysta z
przerwy,
kiedy czas i obowiązki na to im pozwalają. Tylko 6% (479) nie korzysta
z tego prawa wcale.
Dofinansowanie
zakupu okularów
Zgodnie z przepisami prawa pracy w przypadku, kiedy pracownik w czasie
pracy przy komputerze musi korzystać z okularów korygujących
wzrok,
pracodawca powinien partycypować w kosztach ich zakupu. Jednak przepis
ten nie zawsze jest przestrzegany. W przypadku 40% osób,
pracodawca
partycypował w kosztach. 35% badanych w całości płaciło za okulary. 25%
badanych nie nosi okularów.
Wyniki
testu ergonomicznego
Zaledwie 2% stanowisk jest w pełni ergonomicznych i spełnia wszelkie
wymogi bezpiecznego stanowiska pracy. 47% stanowisk spełnia wymogi
ergonomii częściowo. 51% stanowisk narusza normy ergonomiczne w
sposób
rażący.
Kobiety znacznie częściej pracują przy stanowiskach
komputerowych nie spełniających wymogów ergonomii. Jest to
różnica aż
14 punktów procentowych. Na takich stanowiskach pracuje aż
58% kobiet i
44% mężczyzn. W najgorszej sytuacji znajdują się osoby pracujące w
firmach lub instytucjach skarbu państwa. Tam ponad 50% badanych pracuje
na stanowiskach nie spełniających wymogów ergonomii
(odpowiednio 56% w
instytucjach państwowych i samorządowych oraz 54% w polskich firmach
państwowych). Z drugiej jednak strony najwięcej stanowisk w pełni
ergonomicznych dla swoich pracowników przygotował samorząd
(7%).
|
|
Stanowisko ergonomiczne
|
Stanowisko częściowo spełniające
wymogi ergonomii
|
Stanowisko nie spełniające
większości wymogów ergonomii
|
|
Instytucja państwowa
|
1%
|
43%
|
56%
|
|
Polska prywatna firma
|
3%
|
47%
|
50%
|
|
Polska firma państwowa
|
1%
|
45%
|
54%
|
|
Pracownik samorządowy
|
7%
|
37%
|
56%
|
|
Samozatrudnienie
|
1%
|
54%
|
45%
|
|
Zagraniczna firma prywatna
|
1%
|
52%
|
47%
|
Najwięcej
stanowisk komputerowych spełniających wymogi ergonomii znajduje się w
małych firmach (3%). Najgorzej sytuacja wygląda w firmach
zatrudniających od 6 do 11 pracowników. Tam aż 62%
respondentów pracuje
na nie ergonomicznych stanowiskach.
|
Liczba pracowników
|
Stanowisko ergonomiczne
|
Stanowisko częściowo spełniające
wymogi ergonomii
|
Stanowisko nie spełniające
większości wymogów ergonomii
|
|
Mniej niż 6
|
3%
|
49%
|
48%
|
|
Od 6 do 11
|
1%
|
37%
|
62%
|
|
Od 12 do 30
|
2%
|
43%
|
55%
|
|
Od 31 do 50
|
1%
|
43%
|
56%
|
|
Powyżej 51
|
2%
|
49%
|
49%
|
Dodatkowe
informacje o
badaniu
W
tworzeniu ankiety udział brali specjaliści z Instytutu Medycyny Pracy w
Łodzi oraz Polskiego Stowarzyszenia Pracowników Służby BHP.
Patronami
merytorycznymi kampanii i samych badań są również Centralny
Instytut
Ochrony Pracy oraz kliniki medyczne LUX-MED.
Byli oni zatrudnieni przede wszystkim w dużych firmach lub ich
oddziałach, zatrudniających powyżej
50
osób (38%) oraz w małych, zatrudniających mniej niż 6
osób (33%).
Pozostali pracowali w firmach zatrudniających od 6 do 50
osób.
Wśród
pracodawców przeważały polskie firmy prywatne (54%), ale
znalazły się
tu także firmy z kapitałem zagranicznym (14%), firmy i instytucje
państwowe (19%), firmy i instytucje samorządowe (5%). 8% badanych
świadczy pracę w formie samozatrudnienia.
Powyższy tekst jest
skrótem raportu. Pełny raport z 2007 roku znajduje się na http://www.ergotest.pl/download/raport_ergotest_2007.pdf.
Pełny raport z 2006 roku znajduje się na http://www.ergotest.pl/download/raport_ergotest_2006.pdf.
W Bezpośrednich Związkach znajduje się 12 zasad ergonomii stanowiska pracy.
|